تبلیغات
وکیل پایه یک دادگستری - قانون رهن و اجاره
شنبه 6 آذر 1395

قانون رهن و اجاره

   نوشته شده توسط: کیومرث پرندین    نوع مطلب :قوانین  ،

رهن و اجاره


رهن و اجاره موضوعی است كه امروزه میان مردم تحت عنوان «رهن واجاره» مطرح و معمول است. این موضوع ممكن است در اشكال متعددی تحقق یابد، هرچند كه در این اقسام عنوان رهن وجود ندارد. در اینجا به اهم آنها اشاره می‏كنیم و درباره صحت یا بطلان آن از لحاظ فقهی بحث و بررسی به عمل می‏آوریم.


الف . اینكه موجر به كسی كه می‏خواهد مثلاً خانه‏اش را اجاره كند بگوید: اجاره خانه‏ام را 25000تومان است، ولی اگر 500000 تومان پول در اختیار من قرار بدهی اجاره آن 5000 تومان خواهد بود. در حقیقت موجر این گونه محاسبه می‏كند كه بهره (ربح) هر 100000 تومان، 4000 تومان است، پس بهره 500000 تومان 20000 تومان می‏شود و با این حساب با پیش‏پولی كه از مستأجر می‏گیرد خانه را به 5000 تومان به او اجاره می‏دهد. به نظر می‏رسد این معامله اساسا به دلیل تعیین سود، ربا و حرام است. البته اگر پیش پولی كه موجر می‏گیرد واقعا بر اساس تعیین سود نباشد، اجاره صحیح است و نوعی معامله محاباتی خواهد بود.

ذكر این نكته لازم است كه فرض مزبور با مسأله سرقفلی كه در ماده 6 قانون روابط موجر و مستأجر  در روزنامه رسمی (ش 15299، مورخه 17/6/1376) آمده، فرق دارد، زیرا سرقفلی پولی است كه مستأجر به موجر بلاعوض در موقع انتقال اجاره می‏دهد (جعفری لنگرودی، 357) و یا حقی است كه به موجب آن مستأجر متصرف در اجاره كردن محل كسب خود بر دیگران مقدم شناخته می‏شود (كاتوزیان، 3/404) و این غیر از موضوع پیش پول در «رهن و اجاره» است.

ب . اینكه موجر به مستأجر بگوید: اگر 500000 تومان به من قرض بدهی اجاره خانه‏ام را كه 25000 تومان است به 5000 تومان به تو اجاره می‏دهم. از این رو مستأجر ابتدا 500000 تومان به او قرض می‏دهد، و مشروط بر اینكه موجر (مقترض) خانه را به كمتر از اجرة المثلِ آن اجاره دهد. این معامله در حقیقت مصداق «قرض به شرط معامله محاباتی»بوده و به اتفاق فقها حرام و باطل است (نجفی، 25/63)، زیرا معامله مزبور به دلیل شرط زیادتی و نفع در قرض، ربای قرضی محسوب می‏شود و مشمول حدیث

معروف نبوی است كه فرمود: «كل قرض یجر المنفعة فهو حرام» (شوكانی، 5/232؛ بحرانی، 20/83).

ج . اینكه موجر ابتدا خانه را به مبلغی كمتر ازاجرة المثل آن اجاره دهد، ولی ضمنِ عقدِ اجاره شرط شود كه مستأجر پولی را به عنوان قرض به موجر بدهد. به عبارت دیگر موجر به این شرط خانه‏اش را به كمتر از اجرة المثل اجاره می‏دهد كه مستأجر به او فلان مقدار قرض دهد. این معامله از مصادیق «معامه محاباتی به شرط قرض» به شمار می‏آید و به نظر مشهور فقها (علامه، 397) صحیح است؛ هرچند بعضی از فقها در صحت معامله مزبور توقف كرده»(همانجا) و برخی دیگر از جمله محقق قمی (577، 578)، حسینی، صاحب مفتاح الكرامة (4/730) و امام خمینی (2/412، 413) قائل به حرمت آن شده‏اند.

در ماده 4 قانون روابط موجر و مستأجر آمده: در صورتی كه موجر مبلغی به عنوان قرض‏الحسنه از مستأجر دریافت كرده باشد، تخلیه و تحویل مورد اجاره موكول به استرداد وجه مذكور به مستأجر است...». این مورد با موضوع مورد بحث (معامله محاباتی به شرط قرض) فرق دارد، زیرا ماده 4 مصداق «معامله به شرط قرض» است كه به نظر همه فقها جایز است

به نظر می‏رسد همه این دلایل قابل خدشه باشد، زیرا:

اولاً: فقهای متقدم در عبارات خود به «معامله به شرط قرض» اشاره كرده‏اند، نه «معامله محاباتی به شرط قرض» و بین این دو فرق آشكاری وجود دارد. حتی بعضی از فقهای متقدم معتقدند كه جمع بین بیع و قرض در یك عقد مكروه است.

ثانیا: روایاتی كه بدان بر صحت «معامله محاباتی به شرط قرض» استناد شده به نظر امام خمینی ضعیف است ؛ بویژه اینكه در بعضی از این روایات، راویِ آن شخصی است به نام محمد بن اسحاق بن عمار كه به گفته شیخ صدوق، واقفی مذهب بوده است و علامه حلّی در مورد او توقف دارد (خویی، 15/69 - 71). به‏علاوه اینكه بعضی از این روایات مناسب مقام امامت نیست. امام خمینی گوید، مسأله دیگری كه ما را به این گونه روایات بدگمان می‏كند این است كه امام(ع) ضمن تأیید حیله (از جمله معامله محاباتی به شرط قرض) فرمود: قد اَمرنی ابی ففعلت ذلك» یا «قد فعل ذلك ابی و امرنی ان افعل ذلك فی شیئ كان علیه». به نظر می رسد مضمون این جملات خود دلیل است بر اینكه ما در صدور این گونه روایات از معصوم (ع) شك كنیم و بعید نیست كه این دسته از احادیث از دسیسه‏ها و توطئه‏های مخالفین جهت خدشه‏دار كردن شهرت و اعتبار ائمه (ع) باشد».

ثالثا: بر اساس استدلالِ دومِ قائلین به صحت «معامله محاباتی به شرط قرض»، اگر كسی به دیگری مثلاً 100000تومان ببخشد یا مالی را كه قیمت آن 100000تومان است به 10000تومان بفروشد به شرط اینكه خریدار (مقرض) 500000 تومان به او قرض دهد، از آنجایی كه شرط مزبور سبب زیادتی در خود قرض نیست، اشكالی بر آن مترتب نیست در حالی كه به نظر می رسد این مورد از بارزترین مصداق ربای قرضی است كه علی الاصول جایز نیست.

به نظر امام خمینی هرچند در اینجا به ظاهر در قرض شرط زیادتی نمی‏شود، اما چنین قرضی ربا و حرام است، زیرا از آیات و روایات این نكته استفاده می‏شود كه تخلص از ربا با تغییر عبارت و عنوان در صورتی كه ربا واقعا متحقق باشد، مشروعیت ندارد. شاید علت توقف یا مخالفت برخی از فقها با این قبیل معاملات این است كه غالبا معامله محاباتی به شرط قرض صوری بوده و در واقع برای كسب سود واكل رباست و حدیث «خیرالقرض ما جر منفعة» در موردی است كه مقترض بدون شرط و با طیب نفس چیزی اضافه‏تر به مقرض بپردازد و این هیچ ارتباطی با معامله محاباتی به شرط قرض ندارد، چنانكه شهید اول نیز روایت مزبور را حمل بر مورد تبرّع كرده است (الدروس، 37/16).

اشاره به نكته‏ای خالی از فایده نیست و آن این كه در ماده 4 قانون روابط موجر و مستأجر آمده: در صورتی كه موجر مبلغی به عنوان قرض‏الحسنه از مستأجر دریافت كرده باشد، تخلیه و تحویل مورد اجاره موكول به استرداد وجه مذكور به مستأجر است...». این مورد با موضوع مورد بحث (معامله محاباتی به شرط قرض) فرق دارد، زیرا ماده 4 مصداق «معامله به شرط قرض» است كه به نظر همه فقها جایز است.

ممكن است  موجر خانه‏اش را به كمتر از اجرة المثل اجاره دهد و مستأجر مبلغی را به عنوان عاریه به او بدهد. در این صورت این معامله از تحت عنوان «رهن و اجاره» خارج و مشروع خواهد بود، مشروط بر اینكه موجر قصد اجاره و مستأجر نیز قصد عاریه داشته و هدف اكل ربا نباشد.

قسم سوم «رهن و اجاره» كه در حقیقت در خود قرض شرطِ زیادتی و نفع می‏شود، ربای قرضی محسوب شده و حرام و باطل است. البته در مواردی رهن و اجاره می‏تواند صحیح باشد، از جمله اینكه در عقد اجاره ابتدا معلوم شود كه مثلاً اجاره خانه هر ماه 25000 تومان است و موجر آن را به مدت یك سال اجاره دهد. آنگاه مستأجر بگوید: هر ماه 5000 تومان به تو می‏دهم و بقیه در ذمه من باشد تا پس از اتمام مدت اجاره پرداخت كنم. بر این صورت موجر می‏تواند به ازای آنچه بر ذمه مستأجر است از او چیزی به عنوان رهن مطالبه كند. همچنین است در رهن كامل، با این فرق كه مستأجر تمام اجاره بها را كه در عقد معین شده به ذمّه می‏گیرد تا پس از اتمام مدت اجاره آن را پرداخت نماید، و یا اینكه موجر شرطِ ضمانِ مستأجر كرده و در برابر عین مستأجره شرط رهن نماید. در تمام این موارد رهن صحیح بوده ولی استفاده از عین مرهونه منوط به اجازه مرتهن (موجر) از راهن (مستأجر) است (بحرانی، 20/261).

ممكن است راه حل دیگری نیز ارائه داد، به این نحو كه موجر خانه‏اش را به كمتر از اجرة المثل اجاره دهد و مستأجر مبلغی را به عنوان عاریه به او بدهد. در این صورت این معامله از تحت عنوان «رهن و اجاره» خارج و مشروع خواهد بود، مشروط بر اینكه موجر قصد اجاره و مستأجر نیز قصد عاریه داشته و هدف اكل ربا نباشد. البته معلوم است كه مورد عاریه باید از اموالی باشد كه با بقای عین بتوان از آن استفاده كرد.

فراوری:هانیه اخباریه

بخش حقوق تبیان

برگرفته از سایت www.tebyan.net

Cialis generic
دوشنبه 3 تیر 1398 02:51 ق.ظ

Thanks a lot, I like this.
cialis authentique suisse we choice cialis uk when can i take another cialis we choice cialis uk 200 cialis coupon wow look it cialis mexico cialis pas cher paris cialis qualitat cialis generisches kanada tadalafil 5mg
http://ulgipal.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 10:56 ق.ظ

Very good content. Many thanks!
cialis 05 cost of cialis cvs cialis 20 mg cut in half buy cialis online cheapest buy cialis cheap 10 mg brand cialis generic online prescriptions cialis cialis venta a domicilio precios de cialis generico cialis for sale
we use it cialis online store
شنبه 1 تیر 1398 08:18 ب.ظ

Regards, Ample stuff!

buy online cialis 5mg generic cialis 20mg uk cialis price thailand cialis billig cialis generique prices on cialis 10 mg cialis prezzo al pubblico cialis generico in farmacia tadalafilo rx cialis para comprar
venta de cialis canada
شنبه 1 تیر 1398 03:22 ق.ظ

Beneficial write ups. Appreciate it!
cialis 10mg prix pharmaci side effects of cialis cialis side effects cialis generico online fast cialis online overnight cialis tadalafil cialis pills in singapore achat cialis en europe tarif cialis france the best site cialis tablets
http://dilancia.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 11:17 ق.ظ

You've made your position pretty effectively.!
tadalafil 20mg where to buy cialis in ontario female cialis no prescription are there generic cialis estudios de cialis genricos cialis for bph buy brand cialis cheap cialis 5 mg scheda tecnica cialis rezeptfrei sterreich cialis 10mg prix pharmaci
taking cialis daily
پنجشنبه 30 خرداد 1398 06:44 ب.ظ

Thanks! Terrific stuff!
generic cialis 20mg uk cialis soft tabs for sale cialis kaufen wo cialis rezeptfrei cialis 5 effetti collaterali cialis dosage amounts cialis generisches kanada recommended site cialis kanada calis cialis rezeptfrei
http://ravepuss.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 07:41 ق.ظ

Nicely put. Kudos!
order generic cialis online canadian discount cialis buy cialis online legal try it no rx cialis cialis professional yohimbe safe site to buy cialis online cialis 20 mg best price cialis australian price free cialis cialis 100 mg 30 tablet
Cialis online
سه شنبه 28 خرداد 1398 09:15 ق.ظ

Cheers, I like this.
cialis generico the best choice cialis woman prices for cialis 50mg import cialis canada discount drugs cialis cialis 5 mg scheda tecnica import cialis cialis generika in deutschland kaufen generic cialis review uk generic cialis 20mg tablets
http://cifoli.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 03:07 ق.ظ

Nicely put. Appreciate it.
ou acheter du cialis pas cher cialis e hiv cheap cialis cialis qualitat cialis prezzo al pubblico cialis 50 mg soft tab cialis online enter site very cheap cialis cialis australia org cialis online
cheap cialis 20mg online
شنبه 25 خرداد 1398 11:24 ب.ظ

Thanks! An abundance of info.

we recommend cheapest cialis callus cialis for sale south africa cialis pas cher paris venta cialis en espaa cialis dose 30mg achat cialis en itali cialis generico milano when will generic cialis be available cialis reviews
http://tioreworl.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 07:29 ب.ظ

Truly plenty of good advice.
buy brand cialis cheap side effects for cialis cialis generico en mexico miglior cialis generico callus cialis coupons rezeptfrei cialis apotheke cialis kamagra levitra cialis arginine interactio we recommend cialis best buy
Buy cialis
جمعه 24 خرداد 1398 04:53 ق.ظ

Valuable forum posts. Thanks!
online prescriptions cialis generic cialis 20mg uk prescription doctor cialis generic cialis tadalafil cialis 20 mg effectiveness cialis 5mg billiger legalidad de comprar cialis buy cialis sample pack cialis italia gratis cialis 5 mg scheda tecnica
Cialis 20 mg
پنجشنبه 23 خرداد 1398 01:13 ق.ظ

Really tons of valuable tips.
free cialis cialis 10mg prix pharmaci cialis generico in farmacia cialis et insomni cialis daily dose generic cialis lowest price best generic drugs cialis cialis for sale in europa cialis coupons printable how to purchase cialis on line
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 05:05 ق.ظ

Really a lot of fantastic information.
cialis generic availability cialis name brand cheap enter site very cheap cialis best generic drugs cialis generic cialis at the pharmacy cialis generico in farmacia prezzo di cialis in bulgaria cialis for sale in europa dose size of cialis purchasing cialis on the internet
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 11:46 ب.ظ

Many thanks, A good amount of advice.

cialis alternative cialis lilly tadalafi look here cialis order on line the best choice cialis woman cialis canada buy cialis sample pack prix de cialis tadalafilo cialis et insomni purchasing cialis on the internet
meldonium and viagra
یکشنبه 19 خرداد 1398 02:51 ق.ظ

If you are going for best contents like I do, simply go to see this web page daily for the reason that it provides feature contents, thanks
apotheke osterreich viagra
شنبه 18 خرداد 1398 10:39 ق.ظ

Hello there! This blog post couldn't be written any better! Going through this post reminds me of my previous roommate! He always kept talking about this. I'll forward this post to him. Fairly certain he will have a great read. Thanks for sharing!
Buy cialis
جمعه 16 آذر 1397 03:13 ب.ظ

Nicely put. Thanks a lot!
cialis online holland cialis with 2 days delivery does cialis cause gout cialis venta a domicilio cialis 5 mg schweiz i recommend cialis generico cialis prices cialis online cialis official site rx cialis para comprar
Buy cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 08:09 ب.ظ

Thanks a lot. Loads of advice.

cilas cialis authentique suisse we recommend cialis info cialis 5 mg para diabeticos if a woman takes a mans cialis cialis generika cialis para que sirve effetti del cialis cialis kaufen wo tesco price cialis
buy cheap cialis on line
پنجشنبه 15 آذر 1397 12:36 ق.ظ

Appreciate it, Lots of content.

cialis 5 mg buy buying brand cialis online buy cialis sample pack 5 mg cialis coupon printable side effects of cialis cialis generisches kanada cialis reviews buy cialis online legal we use it 50 mg cialis dose buy cialis uk no prescription
buy tadalafil
چهارشنبه 14 آذر 1397 08:35 ق.ظ

You've made your point very nicely..
cialis dosage miglior cialis generico cialis prezzo in linea basso we choice cialis uk interactions for cialis cialis manufacturer coupon sialis cialis online deutschland cialis online deutschland cialis kaufen
Online cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 09:02 ب.ظ

Nicely put. Regards.
cialis professional from usa tarif cialis france prix cialis once a da cialis pas cher paris generic cialis pro how to purchase cialis on line acheter cialis kamagra cialis pills in singapore cialis cost generic cialis in vietnam
buy cialis uk
سه شنبه 13 آذر 1397 10:11 ق.ظ

Beneficial knowledge. Thank you.
cialis price thailand viagra or cialis viagra cialis levitra ou trouver cialis sur le net when will generic cialis be available the best site cialis tablets tadalafil 10 mg can i take cialis and ecstasy click now cialis from canada cialis mit grapefruitsaft
Online cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 10:25 ب.ظ

Whoa a lot of good tips!
cialis generic availability cialis 5mg billiger acheter cialis meilleur pri cialis kaufen wo cialis uk next day tarif cialis france cialis reviews cialis 10mg prix pharmaci how much does a cialis cost cialis australia org
buy cialis online without a prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 09:41 ق.ظ

Thanks, I enjoy it!
price cialis best we recommend cialis best buy brand cialis generic female cialis no prescription walgreens price for cialis cialis therapie cialis australia org pastillas cialis y alcoho cialis online cialis therapie
Cialis prices
یکشنبه 11 آذر 1397 09:52 ب.ظ

You expressed this perfectly.
female cialis no prescription generic cialis with dapoxetine only best offers cialis use only now cialis 20 mg tadalafil 20mg cialis side effects dangers cialis free trial best generic drugs cialis cialis 20 mg cialis kaufen
Online cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 09:02 ق.ظ

Very well spoken really. !
5 mg cialis coupon printable cialis online nederland acheter cialis meilleur pri we recommend cialis info venta cialis en espaa wow cialis 20 cuanto cuesta cialis yaho how much does a cialis cost miglior cialis generico cialis coupon
buy tadalafil pills
شنبه 10 آذر 1397 10:03 ب.ظ

Nicely put. Thanks!
cialis 20 mg cut in half what is cialis best generic drugs cialis cialis prezzo al pubblico cialis 5 effetti collaterali cialis 20 mg best price cialis 20mg brand cialis nl preis cialis 20mg schweiz cialis 20mg preis cf
buy cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 08:48 ق.ظ

Awesome forum posts. Appreciate it.
viagra or cialis estudios de cialis genricos cialis savings card cialis herbs calis buy cialis free generic cialis prix de cialis no prescription cialis cheap cialis online deutschland
Cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 09:32 ب.ظ

You actually mentioned it superbly!
when will generic cialis be available cialis arginine interactio free cialis best generic drugs cialis cialis uk next day buy online cialis 5mg price cialis wal mart pharmacy cialis generic cialis sicuro in linea cialis online nederland
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30